Luqadda daryeelka caafimaadka
Koorsooyinka luqaddu waa noo muhiim
Spaarne Gasthuis
Sannadkii 2017, toban arday oo ka tirsan Spaarne Gasthuis oo ku yaalla Hoofddorp ayaa ka qayb qaatay barnaamij luqadeed oo ay bixisay TopTaal. Maaddaama khibradaha laga helay ay ahaayeen kuwo aad u wanaagsan, ururku wuxuu go'aansaday inuu sannadkan mar kale qabto koorsooyin.
Ilaa hadda, shan iyo toban ka qaybgale ayaa bilaabay koorso ay ku baranayaan, iyo waxyaabo kale, sida loo akhriyo jadwalka shaqada, soo sheegidda xanuunka iyo soo kabashada, wareejinta shaqada, fahamka soo gaabinta liiska cuntada, fahamka xeerarka nadaafadda iyo inay si asluub leh ula xiriiri karaan bukaannada. Ka qaybgalayaasha koorsada heerka sare (Gevorderden) waxay intaas u dheer baranayaan sida loo bixiyo ama loo qaabilo ammaanta iyo sida looga jawaabo naqdiga si habboon.
Had iyo jeer way nala fekeraan
Esther de Wilde, oo ah la-taliyaha Warfaafinta Bukaanka & Akhris-qoris la'aanta, ayaa sharraxaysa sababihii loo iibsaday tababarrada TopTaal. ‘Waxaan leenahay waax weyn oo Adeegga ah. Taas waxaa ka mid ah kooxda nadiifinta. Maaddaama ay jiraan dad badan oo u shaqeeya oo aanay luqadda Nederlandaysku ahayn afkooda hooyo, waxaan go'aansannay inaan siino fursad ay ku horumariyaan aqoontooda luqadeed. Kooxdan shaqaalaha ah waxay u muuqdeen inay la kulmaan caqabado badan. Ka feker akhrinta tilmaamaha iyo xeerarka badbaadada. Taas waxay u baahnayd isbeddel. Luqaddu halkan waa qalab looga dhigayo shaqaalaha inay si fiican u shaqeeyaan. Maaddaama aan si sii kordhaysa diiradda u saarayno shaqaalaha iyo bukaannada leh aqoonta akhris-qoris ee hooseysa, koorsooyinka luqaddu waa noo muhiim.’
Jawaabo xamaasad leh
Diyaar u ahaansho iyo saaxiibtinimo, waa sida ay Esther u aragto dadka lagala xiriiro TopTaal. ‘Had iyo jeer way nala fekeraan. Sidoo kale waxay si aad u wanaagsan uga caawiyaan codsashada kaalmooyinka dhaqaale (subsidies). Tusaale ahaan, sannadkan waxay nala eegayeen markii aan rabnay inaan mar kale codsanno kaalmo dhaqaale. Waxay noo soo sheegeen markii xilligii kama dambaysta ahaa ee codsigu soo dhawaaday, waxayna markaas noo buuxiyeen qayb weyn oo ka mid ah codsiga kaalmada dhaqaale. Taas waxay noo ahayd caawimaad weyn.'
Sidoo kale dabacsanaanta ay TopTaal bixiso ayaa si wanaagsan looga aqbalay Spaarne Gasthuis. Iyadoo la kaashanaysa TopTaal, Esther waxay raadisaa waqtiyada ugu habboon ee koorsooyinka. Nadiifiyeyaashu waxay u badan tahay inay shaqeeyaan xilliyada fiidkii, sidaas darteed waa muhiim inay koorsada raaci karaan inta lagu jiro maalinta. ‘Qiimayntii koorsadii sannadkii hore waxay muujisay inay jirtay muddo dheer oo u dhaxaysay wareysiyada qaadashada (intakes) iyo bilowga koorsooyinka. Taas waxay markaas sabab u ahayd qoondaynta kaalmada dhaqaale. Sannadkan waxaan awoodnay inaan si ka duwan u samayno.’
‘Waxaan ka helnay jawaabo aad u xamaasad badan ka qaybgalayaasha. Waxay sidoo kale ahayd mid waxtar leh in qof kasta uu talo ka helay macallinka: sida inuu tago maktabadda. Ama inuu sheeko la bilaabo deriska. Waxaan dareennay inay ardaydu ku adag tahay inay keligood sii bartaan koorsada ka dib, markaa waxay ahayd wax qiimo leh inay u heleen hagitaan shakhsi ah. Waxa kale oo aan aad ula dhacay waxay ahayd inaan ka Gasthuis ahaan ka qayb qaadannay Toddobaadka Akhris-qorista (Week van de Alfabetisering). Markii aan rabay inaan u qabanqaabiyo koorso dib-u-xusuusin ah dhammaan shaqaalaha, laga bilaabo dhakhtarka ilaa shaqaalaha qaabbilaadda, TopTaal waxay soo jeedisay inay tan bilaash ku qabato, si gaar ah noogu ah isbitaal ahaan. Sow taas maahan wax cajiib ah?’